A A A

ZAKAŻENIE A ZACHOROWANIE

Błonica, podobnie jak każda inna choroba zakaźna, rozpoczyna się wówczas, gdy do organizmu dostanie się zarazek chorobotwórczy. Zetknięcie się człowieka z zarazkiem nazywamy zakaże-niem. Nie każde zakażenie powoduje chorobę. Przecież otacza nas cały niewidzialny gołym okiem świat zarazków, a mimo to nie wszyscy ludzie chorują. Potrzebny jest wobec tego jeszcze jakiś warunek, aby pod wpływem zakażenia, które jest bardzo częstym zjawiskiem, powstała choroba. Tę decydującą rolę w powstawaniu choroby odgrywa odporność.

Pod wpływem zakażenia chorują tylko ludzie nie-odporni, tacy, których organizm nie potrafi szybko i skutecznie zwalczyć zarazka. Jeśli zarazek po zetknięciu się z organizmem zostanie szybko przez organizm zniszczony, choroba nie rozwinie się i człowiek pozostanie zdrowy.

Odporność jest to więc zdolność niszczenia zarazka lub uniemożliwienia mu rozmnażania się.

Czynniki takie, jak niedożywienie, nadmierna praca czy wysiłek, przykre przeżycia, gwałtowne przegrzanie ciała lub jego silne oziębienie, urazy, operacje, przebyte niedawno choroby i wiele, wiele innych czynników, mogą obniżyć odporność ludzką i w ten sposób pośrednio sprzyjać rozwojowi zakażenia. Natomiast wzmocnienie ustroju może wpłynąć korzystnie na zwiększenie odporności w stosunku do niektórych chorób, a w razie zetknięcia się z zarazkiem, pomaga zwalczyć chorobę i przyczynia się do lżejszego jej przebiegu.

Odporność przeciw błonicy po-wstaje w różny sposób. Noworodki i niemowlęta do 3—6 miesiąca życia dość rzadko chorują na błonicę. Związane to jest z przekazywaniem płodowi przez matkę ciał odpornościowych podczas ciąży przez krew, a po urodzeniu dziecka z po-karmem z piersi. Wskutek tego, mimo możliwości ze-tknięcia się z zarazkiem, niemowlę do 3—6 miesiąca życia na ogół nie choruje. Taką odporność nazywamy odpornością bierną, ponieważ przekazała ją dziecku matka; w powstawaniu tej odporności organizm dziecka nie uczestniczył. Odporność niemowląt przeciw błonicy znika około 6 miesiąca życia. Mała stosunkowo zapadalność niemowląt związana jest również z mniejszymi możliwościami kontaktu ich ze światem zewnętrznym.

Po okresie niemowlęctwa liczba zachorowań wzrasta, a odporność na błonicę zależy od obecności w krwi dziecka antytoksyny w odpowiednim stężeniu.

Cóż to jest antytoksyna? Antytoksyna błonicza lub przeciwjad jest to substancja obronna, którą wytwarza organizm ludzki dla zobojętnienia jadów maczugowca błonicy.

Jeżeli organizm dziecka lub dorosłego zostanie zaatakowany maczugowcem błonicy, tzn. jeśli nastąpi zakażenie błonicą, ustrój ludzki broniąc się przed chorobą wytwarza przeciwjad. Przeciwjad zobojętnia jady błonicy wytwarzane przez maczugowce. Jeśli zakażony organizm potrafi wytworzyć dostateczną ilość przeciw- jadu, choroba nie rozwinie się — powstania natomiast odporność antytoksyczna, która przy następnym zakażeniu będzie broniła organizm przed chorobą.

Jeśli natomiast organizm zakażony nie potrafi obronić się przed maczugowcem czy z powodu słabości, czy też wskutek zakażenia zbyt dużą ilością szczególnie zjadliwych bakterii — dziecko zachoruje na błonicę.

W wyniku przebycia choroby również powstaje odporność antytoksyczna, trwała, utrzymująca się na ogół przez całe życie.

Z tego co zostało powiedziane wynika, że człowiek może w rozmaity sposób wytworzyć swoistą odporność przeciw błonicy.

Może to być bierna odporność niemowląt.

Może to być odporność czynna, która powstaje w wyniku zakażeń małymi ilościami maczugowców.

Może to być wreszcie odporność czynna powstająca jako wynik przebycia błonicy.

Czy trzeba jednak czekać na taką ryzykowną „okazję", by zapewnić organizmowi dziecka odporność na błonicę. Oczywiście nie! Potrafimy przecież wykształcić taką odporność — nie czekając na zakażenie — przez szczepienia ochronne.

Szczepionka przeciwbłonicza zawiera w sobie osłabione jady, wytwarzane przez maczugowce. Ustrój reaguje na wprowadzenie jadów wytwarzaniem ciał obronnych: antytoksyn. Jeżeli antytoksyny zostaną wytworzone w ilości wystarczającej, co dzieje się z reguły po prawidłowo przeprowadzonym szczepieniu, będą one broniły organizm przed chorobą.

Musimy jeszcze pamiętać, że o wyniku walki między zarazkami a organizmem, poza odpornością antytoksyczną, decyduje ogólny stan zdrowia dziecka.

Jeżeli odporność jest niewystarczająca, jeżeli stan ogólny organizmu jest zły, maczugowce błonicy doprowadzają do powstania choroby.